Basa Acèh
| Basa Acèh بهسا اچيه | |
|---|---|
|
'Basa Acèh' meutuléh ngön ijaan EBAYD, ijaan Husaini, dan harah Jawoe | |
| Geunguy di | Indonesia |
| Da'irah | Acèh |
| Jumulah peunutô | 3.500.000 (2000)[1] (hana meujan) |
| Peureudèë bahsa |
Austronesia
|
| Harah |
Latin Harah Jawoe |
| Kode-kode bahsa | |
| ISO 639-2 |
ace |
| ISO 639-3 |
ace |
| Dapeuta bahsa | |
Basa Acèh (بهسا اچيه), nakeuh saboh basa nyang na di Acèh, keucuali padum-padum boh wilayah, lagèë Acèh Tamiang, Bener Meriah, Acèh Teungoh, Gayo Lues, Acèh Teunggara, Acèh Singkil ngön Simeuluë.[2]
Nè atawa asai usui
[peusaneut | peusaneut asai]Basa Acèh nyoe hana nyang bit - bit teupeue panè asai usui ngön pat asaijih. Teuma nibak nyan, linguis (ureueng nyang meurunoe nè basa) Acèh that nit. Bah pih meunan, jinoe ka na cit hasé ureueng geuteuliti pasai basa Aceh nyoe, padum boh teori geukheun nè basa Acèh nakeuh nibak tanoh Champa nyang taturi deungön Vietnam teungoh ngön tunong jinoe. Geupeuna teori nyan sabab struktur bahsa Cham that meuhi ngön basa Acèh bah pih ka trép meupisah nibak maseng basa nyan. Nibak nyan, ahli-ahli bahsa Austronesia jinoe geupeutamong basa Acèh lam cabeueng basa Acèh-Chamic nyang nakeuh cabeueng di basa Malayo-Polynèsia Inti nyang nakeuh cabeueng cit di rumpun bahsa Malayo-Polynèsia nyang nakeuh cabeueng cit di rumpun bahsa Austronèsia. Nibak nyan, rumpun basa Acèh-Chamic na meuhubông cit ubé 70% kira jih ngön basa Moken nyang geumarit le sukèe Moken nyang tinggai di pulo-pulo panté timu la'ot Andaman di Thailand ngön pulo-pulo Mergui di ujông tunong Myanmar.[3]
Sastra
[peusaneut | peusaneut asai]Bahsa Acèh nyoë na cit geumeututô lam beuntuk sya'é, pantôn, Hikayat atawa calitra. Hadih Maja nakeuh saboh beuntuk pantôn nasihat, asoëjih teuntang peukara-peukara haba peuingat nyang meunyangkôt hay siuroë-uroë.
Ijaan Basa Acèh
[peusaneut | peusaneut asai]Ijaan bahsa Acèh nyang geungui jinoe nakeuh ijaan nyang ka lheueh meupadum gö peusampôreuna. Rab saban ngön ijaan bahsa Indônèsia syit nyang ka meupadum gö geuseubarô keulayi.[4]
Abjad
[peusaneut | peusaneut asai]Vokal
[peusaneut | peusaneut asai]| A | 'A | E | 'E | È | 'È | É | Ë | I | 'I | O | 'O | Ö | Ô | U | 'U |
- Diftong
| EU | EË | EUË | IË | OË | UË | 'UË |
Konsonan
[peusaneut | peusaneut asai]| B | C | D | G | H | J | K | L | M | N | P | R | S | T | W | Y |
- Diftong
| Bh | Bl | Br |
| Ch | – | Cr |
| Dh | – | Dr |
| Gh | Gl | Gr |
| Jh | Jl | Jr |
| Kh | Kl | Kr |
| lh | – | – |
| Mb | Mp | – |
| Nc | Nd | Ng |
| Nj | Ny | – |
| Ph | Pl | Pr |
| Rh | – | – |
| Sh | – | Sr |
| Th | – | Tr |
- Tritong
- Ndr
- Ngg
- Nyh
Ne
[peusaneut | peusaneut asai]- ↑ "Aceh". Diakses tanggal September 22, 2015. Teks " Ethnologue " akan diabaikan (bantuan)
- ↑ "::Nanggroe Aceh Darussalam::". Diarsipkan dari versi asli tanggal August 27, 2015. Diakses tanggal September 22, 2015.
- ↑ https://aceh.tribunnews.com/2017/10/18/jejak-proto-austronesia-dalam-bahasa-aceh
- ↑ Mengenal Pembentukan Imbuhan Affixes dalam bahasa Aceh
Eu Cit
[peusaneut | peusaneut asai]Neubeuët lom nibak
[peusaneut | peusaneut asai]- Al-Harbi Al-Ahmadi, Awwad Ahmad (2003), "Acehnese coda condition: An optimality-theoretic account" (PDF), Umm Al-Qura University Journal of Educational and Social Sciences and Humanities, Umm al-Qura University|Umm Al-Qura University, 15 (1): 9–21, diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 2012-02-16, diakses tanggal 2013-06-05 Islamic calendar: Dhu al-Qi'dah 1423 AH.
- Asyik, Abdul Gani (1987), A contextual grammar of Acehnese sentences (PDF), diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 2012-03-15, diakses tanggal 2013-06-05()
- Daud, Bukhari. "Writing and reciting Acehnese: perspectives on language and literature in Aceh[hubông luwa maté]." (PhD thesis, unpublished) School of Languages and Linguistics, The University of Melbourne. 1997. Handle: 10187/15468[hubông luwa maté]. Research Collections (UMER), 284013.
- Daud, Bukhari and Mark Durie. Kamus bahasa Aceh (Volume 151 of Pacific linguistics). Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University, 1999. ISBN 0-85883-506-1, 9780858835061.
- Durie, Mark. "The So-Called Passive of Acehnese." Language. Linguistic Society of America, Vol. 64, No. 1 (Mar., 1988), pp. 104–113 - Available at Jstor: http://www.jstor.org/stable/414788
- Durie, Mark (1985), A grammar of Acehnese : on the basis of a dialect of North Aceh (PDF), diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 2012-03-15, diakses tanggal 2013-06-05() (Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde)." Foris Publications, 1985. ISBN-10: 9067650749, ISBN-13: 978-9067650748.
- Durie, Mark. "Proto-Chamic and Acehnese mid vowels : towards Proto-Aceh-Chamic." 1988. (Archive)
- Durie, Mark. "Control and decontrol in acehnese."(sic) Australian Journal of Linguistics. Volume 5, Issue 1, 1985. p. 43-53. Published online: 14 August 2008. DOI:10.1080/07268608508599335.
- Durie, Mark. "Grammatical Relations in Acehnese." Studies in Language, 1987. vol. 11, no2, pp. 365-399. ISSN 0378-4177. DOI 10.1075/sl.11.2.05dur.
- Lawler, John M. (University of Michigan) "On the Questions of Achnese 'Passive'."
- Sidwell, Paul. "Dating the separation of Acehnese and Chamic by etymological analysis of the Aceh-Chamic lexicon." (, Alternate,)
- Thurgood, Graham (2007), The Historical Place of Acehnese: The Known and the Unknown (PDF), diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 2008-01-19, diakses tanggal 2013-06-05