Éseulam
Éseulam geucok dari bahsa Arab: الإسلام, al-'islām (Tashréf nibak: أسلم يسلم إسلاما) nyang areutijih tapatéh dan tapubuët mandum surôh Allah ngon Rasul, tapeujeu'ôh teugah Allah dan Rasul. Islam nakeuh saboh agama nyang na di dônya. Kitab suci agama Iseulam nakeuh Al-Qur'an.
Agama nyoë neuba lé baginda Rasulullah, Muhammad SAW. Geupeutrôn agama Iseulam lé Allah di Meukah meusigo ngon geuutôh Nabi Muhammad SAW jeuët keu rasul ban sigom dônya. Bak watèë nyan keuadaan ureuëng-ureuëng Jahiliyah di Meukah mantöng seumah-seumah patông. Dalam Iseulam geuatô meumacam bagoë, na hukôm, seujarah, kisah, haba peutakôt, haba peuseunang, dan la'én-la'én nyang cukôp that le.
Agama nyan ibarat tapeusapat peuët macam bagoë:
Beu na ban peuët nyankeuh barô sidroë-droë ureuëng geupeunan Islam.
Rukôn Iseulam:
- Meuucap duwa kalimat syahadat.
- Peudöng salat limöng watèë siuroë simalam
- Puasa bak buleuën Ramadhan.
- Bôh Jakeuët
- Ék Haji bagi ureuëng nyang ka mampu.
Peureulèë tatupeuë cit, lam dônya Iseulam na mumacam bagoë Madeuhab:
- Sunniy
- Syi'ah
- Wahabiah
- La'én-la'én.
[andam] Sunniy
Nyang geumeukeusud deungön Sunniy nakeuh ureuëng-ureuëng Iseulam nyang geumumat bak jalur Ahlussunah Wal-jama'ah, ureuëng nyang ikôt nabi Muhammad SAW ngön Sahabat göpnyan. Nyang rôh lam Madeuhab Sunniy nakeuh peuët boh sagay, nyakni:
Man peuët boh madeuhab nyan dalam bhah Èleuëmè Fiqah. Seudangkan lam bah Èleuëmè Tauhid, meuchuhu duwa dröe ulama:
- Abul Hasan Al 'Asyariy
- Abul Mansur Al Maturidi
[andam] Ôn Teumanyöng
Mungkén na ureuëng dröenuh nyang galak neu kunjông bak Ôn Teumanyöng Bhah Islam. Disinan meu asöe na padum-padum böh seu'euë ngön jeunaweuëb (Soal-Jawah). Dröenuh jeuët neu andam atawa neu peuëgèt Seu'euë Jaweub disinan.
