Banda Acèh
| Banda Aceh Kutaraja |
|||
|---|---|---|---|
| — Special region capital — | |||
| City of Banda Aceh Kota Banda Aceh |
|||
| Transkripsi Regional | |||
| • Acehnese | Kuta Banda Acèh (Latin) بند اچيه (Jawoë) |
||
| [[Berkas: Seulawah 001 Monument Kerkhof Peucut |
|||
|
|||
| Nan la'én: Kota Serambi Mekkah (the Porch of Mecca) |
|||
| Môttô: Saboeh Pakat Tabangun Banda | |||
|
|
|||
| Country | |||
| Province | |||
| Founded | Buleuën Peuët 22, 1205 | ||
| Peumeurèntah | |||
| • Jeunèh | Mayor–council | ||
| • Leumbaga | Banda Aceh City Government | ||
| • Mayor | Illiza Sa'aduddin Djamal (PPP) | ||
| • Vice Mayor | Afdhal Khalilullah | ||
| • Legislature | Banda Aceh City House of Representatives (DPRK) | ||
| Luwah | |||
| • Special region capital | 61,36 km2 (2,369 sq mi) | ||
| • Da'irah mètro | 2,935,36 km2 (1,13.335 sq mi) | ||
| Manyang | 0–10 m (0–32,9 ft) | ||
| Populasi (mid 2025 estimate)[1] | |||
| • Special region capital | 267.962 | ||
| • Rapat ureueng duek | 44/km2 (110/sq mi) | ||
| • Da'irah mètro | 513,698 | ||
| • Rapat ureueng duek di mètro | 180/km2 (450/sq mi) | ||
| Da'irah watèe | Indonesia Western Time (UTC+7) | ||
| Postal code | 23000 | ||
| Area code | (+62) 651 | ||
| Plat numbôi keundran | BL | ||
| HDI (2024) | ▲ 0.8717[2] (2nd) – (very high) | ||
| Situs web | bandaacehkota.go.id | ||
Banda Acèh (Haraih Jawoe : كوتا بند اچيه) bak masa dilèë nakeuh nang neugara Acèh, jinoë kajeuët keu saböh Negara di Asia tenggara, nyang teuduëk bak ujông pulo Selat Melaka. Luah tanöh banda nyoë nakeuh 64 km2 dan meunurôt hasé nyang teubileuëng deungôn sensus, na 219.070 droë ureuëng geuduëk di banda nyoë.
Tarèh
[peusaneut | peusaneut asai]Bak masa jameun dilèë, banda nyoë geupeunan Bandar Acèh Darussalam. Lheuëh nyan nibak masa jiduëk Hindia Beulanda dituka nan banda nyoë jeuët keu Kutaraja. Makna Kutaraja nakeuh Kuta teumpat neuduëk Raja atawa Sultan Acèh, meunyo takalon tarèh meuba keudéh bak calitra Sultan Acèh nibak indatu Champa. Bak thôn 1956, neugara Acèh kadisak lam Indônèsia dan kajeuët keu propinsi maka nan banda meu-ubah lom deungôn nan Banda Acèh seubagoë nang nanggroë Acèh lam neugara Atjèh, nyang meu-asai phôn nariët nyan nibak bahsa Parisi, "bandar" (بندر).
Bak masa jinoë, banda nyoë ka meuceuhu deungôn nan Banda Acèh nyang geuböh "r" bak narit "bandar". Banda nyoë geukaét chit seubagoë nanggroë nyang jeuët keu adoë nanggroë nibak propinsi Meukkah lam neugara Soëdi Arabia nyang kayém geulakap deungôn nan "Seuramoë Meukkah". Nan nyoe geubôh kareuna bak masa jameun, ureuëng nyang jak u haji geupiyôh di Banda Acèh sigolom geujak u Meukkah. Seula'én nibak nyan, jameun na sidroë raja, gobnyan meu-asai nibak keurajeuën Samudra Pasé, nyang phôn tamöng lam agama Éseulam sigolom agama nyoë geumè ban sigom neugara Atjeh Darussalam.
Ië beuna
[peusaneut | peusaneut asai]Bak uroë 26 buleuën 12 thôn 2004, Banda Acèh geubi saböh musibah, nakeuh musibah tsunami. Sigolom ië la'ôt ji'ék, na geumpa bumoë nyang cukôp teuga. Geumpa bumoë nyang teuga jih 9,2 SR nyan, jeuët keu meusabab ji'ék ië la'ôt, atawa tsunami u banda. Deungön sabab nyan, kira-kira na 167.000 ureuëng meuninggai lam musibah nyan.[3] Musibah nyan teuka bak jeuëm pôh 7.58 beungöh uroë aleuhad.[4] Ji'ôh pusat geumpa nyan nakeuh 155 mil dari panté Banda Acèh.[5]
Neuplah wilayah
[peusaneut | peusaneut asai]Banda Acèh na sikureuëng böh sagoë cut (wilayah). Nan sagoë-sagoë cut nyan nakeuh:
|
|
Bumoë
[peusaneut | peusaneut asai]Banda Acèh nyoë teuduëk di da'irah tropis atawa da'irah nyang cuaca-jih sabé-sabé su'um. Su'um di kuta nyoë nakeuh kira-kira 27°C saban uroëjih. Lagèë da'irah la'én di Atjèh Darussalam, Banda Acèh na musém khuëng ngön musém ujeuën. Biasajih, lam beuleuën nam sampoë buleuën lapan. Kuta nyoë öh trôh bak watèë musém khuëng keubit that khuëng. Meunurôt taksé, nibak beuleuën-beuleuën nyan su'um jih trôh sampoë lumbôi paléng manyang.
Banda keumeuë
[peusaneut | peusaneut asai]Meuneumat
[peusaneut | peusaneut asai]- ↑ Badan Pusat Statistik, Jakarta, 27 February 2026, Kota Banda Aceh Dalam Angka 2026 (Katalog-BPS 1101001.1171)
- ↑ "[Metode Baru] Indeks Pembangunan Manusia, 2022-2024" [[New Method] Human Development Index, 2022-2024]. Statistics Indonesia (dalam bahasa Indonesia). November 15, 2024. Diakses tanggal 11 March 2025.
- ↑ Jayasuriya, Sisira and Peter McCawley in collaboration with Bhanupong Nidhiprabha, Budy P. Resosudarmo and Dushni Weerakoon, The Asia Tsunami: Aid and Reconstruction after a Disaster, Cheltenham UK and Northampton MA USA: Edward Elgar and Asian Development Bank Institute, 2010.
- ↑ Jayasuriya and McCawley, ibid.
- ↑ John Pike, 'Darussalam/bandar-aceh.htm Banda Aceh'[hubông luwa maté], accessed 23 January 2011.
Peunawôt luwa
[peusaneut | peusaneut asai]| Wikimedia Commons na mèdia nyang mupawôt ngön: Atjeh |